Khổ qua rừng là gì? Tìm hiểu về khổ qua rừng.
Trong Nam dược, khổ qua rừng là một bài thuốc quý giúp thanh nhiệt, giải độc và điều trị nhiều chứng bệnh. Trong đời sống, ngoài việc được dùng làm thuốc, loại cây này còn là được dùng trong chế biến món ăn ngon. Để hiểu thêm về dược tính, dược liệu, thành phần, cách dùng và những hạn chế hãy cùng chúng tôi tìm hiểu những thông tin cần thiết về thảo dược này trong bài viết sau.
> Xem thêm: Top 7 công dụng, tác dụng hàng đầu của trái khổ qua được y học công nhận
Khổ qua rừng là gì?
Thân cây phát triển dạng dây leo, phát triển thành nhiều nhánh khác nhau. Chúng có thể mọc vươn hoặc lan rộng nhờ vào những dây tua mọc ra từ cuống lá. Những dây tua này khi mới phát triển rất mềm dễ dàng quấn vào đồ vật hoặc cây trồng mà chúng nương tựa. Sau khi già đi chúng trở nên dai và bám chắc chắn. Mỗi nhánh của khổ qua có thể lan dài với kích thước từ 2 đến 3 mét.
Lá cây mọc ra ngay các đốt ở thân nối với thân bằng một phần cuống lá dài từ 3 đến 8cm. Mặt lá được chia làm 5 đến 7 thùy phát triển so le. Phần thùy giữa có kích thước lớn nhất và phân bố ngắn dần sang hai bên.
Tùy theo từng vị trí mọc và sự phát triển của cây mà lá mang kích thước khác nhau (rộng lá từ 4 đến 8cm; dài lá từ 5 đến 10cm). Hai mặt lá mang hai màu sắc đậm – nhạt, trong đó mặt lá trên luôn đậm hơn mặt lá bên dưới. Trên mình lá xuất hiện nhiều một lớp lông mỏng nhạt màu.
Hoa của khổ qua (mướp đắng) rừng phát triển thành hoa đực và hoa cái, chúng đều có màu vàng tươi. Hoa mọc ra từ nách lá, khá nhỏ, xòe năm cánh; ở giữa các cánh hoa là nhụy hoa. Cuống hoa dài hơn cuống lá.
Trái khổ qua rừng có kích thước chiều dài nằm trong khoảng 5 đến 10cm. Chúng hầu hết đều có hình thoi nhọn hai đầu và phình rộng ở giữa. Vỏ ngoài của chúng sần sùi nhiều u lồi. Quả phát triển với màu xanh đậm, khi chín chuyển sang màu vàng.
Một trái khổ qua có khá nhiều hạt. Hạt nằm bên trong trái, khi còn non có màu trắng, mềm; khi già chúng chuyển sang màu ngà và có vỏ ngoài rất cứng nhằm bảo vệ mầm bên trong. Lớp ruột bao bọc xung quanh hạt sẽ chuyển sang màu đỏ rất đẹp khi trái chín.
Đặc điểm phân bố
Giống với tên gọi, đây là khổ qua mọc hoang dã, có nguồn gốc phân bố ở nhiều quốc gia trên nhiều châu lục như Châu Á, Úc, Phi. Tại Việt Nam, chúng xuất hiện ở nhiều vùng rừng núi, trong đó mọc nhiều ở các vùng núi khu vực Đông Nam bộ và Nam bộ.
Ban đầu, chúng chỉ mọc tự nhiên, không có bàn tay chăm sóc của con người. Những khi cần sử dụng người ta lên đồi và hái. Về sau, cây khổ qua rừng trở thành dược liệu, là một trong những thực phẩm sạch tốt cho sức khỏe. Được nhiều người ưa chuộng thì chúng được gieo trồng. Người ta có thể trồng một vài khóm để trong nhà sử dụng hoặc trồng ở một dải đất lớn nhằm kinh doanh, buôn bán.
Thu hái
Người ta dùng tất cả các bộ phận của khổ qua rừng như lá non, lá già, thân, quả… Tùy vào mục đích sử dụng mà họ thu hái những phần khác nhau. Chẳng hạn: Nếu muốn chế biến thức ăn thì dùng phần ngọn, lá non hoặc quả non. Nếu dùng làm dược liệu, trà, thì dùng được rất nhiều bộ phận như thân, quả…
Sơ chế và bảo quản
Khổ qua rừng được gieo trồng quanh năm. Đặc điểm của loại cây này là có thể dùng tươi hoặc khô đều được. Nếu dùng ở dạng tươi, khi sơ chế chỉ cần nhặt bỏ phần hư, rửa sạch dưới nước và sử dụng. Nếu dùng ở dạng khô, khổ qua được sơ chế bằng cách thu hái, cắt khúc, rửa sạch và phơi ngoài trời nắng.
Đối với khổ qua tươi có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh trong vòng 2 hoặc 3 ngày nếu không nhúng nước. Khổ qua khô được bảo quản trong túi nhựa, hộp thủy tinh hoặc hộp nhựa… để nơi thoáng mát, khô ráo không ẩm mốc.
Lưu ý, sau khi phơi nắng phải đợi cây thuốc nguội mới đem vào bảo quản để tránh tình trạng tạo thành hơi ẩm. Sau một thời gian nên đem thuốc phơi lại ngoài trời nắng để tránh mối, mọt.
Thành phần có trong khổ qua rừng
Không chỉ trong Đông y, Nam dược có rất nhiều nghiên cứu về khổ qua rừng mà các nhà khoa học cũng dày công làm các thực nghiệm. Theo đó, các nhà nghiên cứu đưa ra kết luận, trong loại cây này có rất nhiều thành phần hóa học như: Momordixin, Charantin, Ancaloit, Peptide.
Một nghiên cứu cho thấy, bên trong 100g khổ qua rừng có một lượng lớn nguồn dinh dưỡng. Có thể kể tên các và liều lượng của nguồn dưỡng chất này như:
- Chứa 93,95g nước;
- Chứa 0,305g chất béo: Trong đó có 0.18g chất béo + 0.078g chất béo không no đã + 0.033g chất béo không no đơn + 0.014g chất béo no;
- Chứa 19kcal;
- Chứa 4.32g Carbohydrat;
- Chứa 2g chất xơ thực phẩm;
- Chứa 1.95g Đường;
- Chứa nguồn Vitamin B: Trong đó 0,051mg Vitamin B1 (Thiamin), 0,053mg Vitamin B2 (Riboflavin), 0,280mg Vitamin B3 (Niacin), 0,041mg Vitamin B6, 51μg Vitamin B9 (Axit folic);
- Chứa 0.84g Protein;
- Chứa loại Vitamin khác như: 6μg Vitamin A, 33mg Vitamin C, 0.14mg Vitamin E, 4.8μg Vitamin K;
- Ngoài ra còn có các nguồn dinh dưỡng như: 9mg Canxi, 319mg Kali, 36mg Phospho, 0.38mg Sắt, 6mg Natri, 16mg Magie, 0.77mg Kẽm.
------Shop Thảo Dược - Quà Tặng Từ Thiên Nhiên-----







Nhận xét
Đăng nhận xét